Kultura i sztuka

Porównując dokonania artystów z minionych epok do sztuki współczesnej, możemy zauważyć tendencję do tworzenia dzieł symbolicznych, zawierania treści za pomocą prostych kształtów.
Po drugiej wojnie światowej nie potrafił spojrzeć świat jak poprzedni malarze. Artyści nie potrafili już przekazywać nowych wartości i zasad moralnych, ponieważ nie było jakich. Wszystko zostało powiedziane wcześniej, a i tak świat pogrążył się w przemocy. Dlatego rozwinął się abstrakcjonizm, sztuka która przedstawiała kwestie czysto utopijne. Artyści szukali indywidualnych form wyrazu.
Georges Mathieu czy Wols, francuscy malarze abstrakcyjni rozwinęli kierunek nazywany taszyzmem. Był to styl, w którym obrazy przedstawiano za pomocą plam tworzących symboliczne kształty. Artysta nie musiał już przestrzegać standardów sztuki, tradycyjnej kompozycji. Sporo osób uważało to za sztukę bezwartościową, która nie umie przedstawić otaczającej rzeczywistości.
Jednym z najważniejszych artystów abstrakcjonizmu, był Jackson Pollock, który namawiał odbiorców swojej sztuki do patrzenia na obrazy w inny sposób niż robili do tej pory. Powinni używać oczu wyobraźni, by móc dostrzec piękno malarstwa abstrakcyjnego, jakkolwiek przedstawianego.
Malarze nie narzucali wizji swojego obrazu, nie narzucali interpretacji, które mogłyby nakierować odbiorcę na właściwy trop. Raczej pozostawali przy tym, by oni tworzyli własne wizje ich wyobrażeń.
Równolegle rozwijała się abstrakcja geometryczna. Obraz w żaden sposób nie był w stanie naprowadzić na nastrój, w jakim malował go artysta. Na płótno nakładali idealne, gładkie powierzchnie barwne. Obraz nie powinien przedstawiać żadnego obiektu, lecz oddziaływać jako czyste malarstwo.
Dzisiaj, współczesny człowiek może zastanawiać się, jaki jest sens przedstawiania tak rzeczywistości. Jednak świat po II wojnie już nie był taki sam, był pusty, został wyprany z wszelkich wartości, a człowiek zwątpił w większość zasad moralnych. Dlatego też artyści nie mogli wyzbyć się takiego samego uczucia, ich obrazy przedstawiały to, to pozostało – własna wyobraźnie i kreatywność. Przekazywanie czystego malarstwa bez żadnych wskazówek na to, by zmienić świat.

Jednym z najciekawszych nurtów malarstwa XX wieku był z pewnością surrealizm. Artyści reprezentujący ten styl zaskakiwali pomysłami, które były nowatorskie, inspirowane rzeczywistością.
Surrealizm powstał we Francji, szybko zdobył zwolenników, gdyż wyrażał to, co trudno określić, pozwalał na swobodę skojarzeń, nawet tych irracjonalnych. Jego celem było brak jakichkolwiek zahamowań wyobraźni, miał wyrażać bunt przeciwko klasycznym normom, które szufladkowały, a nie uwalniały twórczość artysty. Obrazy surrealistyczne to strzępki myśli, nieuporządkowane i nielogiczne. Oglądając dzieło z tego okresu mamy wrażenie oglądania snu, dlatego też ten okres nazwano epoką snów. Jednym z najwybitniejszych artystów, bardzo znanym jest Salvador Dali.
Dali był hiszpańskim malarzem wyróżniającym się na tle innych artystów, także poglądami. Był zwolennikiem konserwatyzmu i monarchii. Wymyślił własną metodę przedstawiania świata – „paranoiczno-krytyczną”. Był zafascynowany pracami Zygmunta Freuda, które od samego początku jego twórczości miały wpływ na tworzone obrazy. Stylistykę malarską ukształtował na podstawie prac innych malarzy surrealistycznych. Wyśmienicie opanował sposób modelowania, światłocień i efekty iluzjonistyczne, które zaczerpnął z minionych epok, w szczególności baroku. Nie bał się wyrażać głośno swoich poglądów, dlatego też często występował publicznie. Kontrowersje wzbudzają między innymi jego obrazy religijne, które powstały z uniesień wiary artysty. I choć nie kreował wizerunku dla publiczności masowej, obecnie wielbiony jest wielu ludzi, dzięki czemu jego wystawy są bardzo popularne i odnoszą komercyjny sukces. Najbardziej znanymi obrazami Dalego są: „Uporczywość pamięci”, „Płonąca Żyrafa”, „Sen”, „Metamorfoza Narcyza”.
Surrealizm do tej pory wzbudza emocje, ponieważ jest kontrowersyjni, artyści buntowali się przeciwko porządkowi, nie bali się przedstawiać świata w sposób wypaczony, nie malowali go pięknym, lecz takim, jaki jest naprawdę. Oczywiście surrealizm to nie tylko malarstwo, ale także rzeźba czy poezja, dzięki czemu artyści z rożnych kręgów mogli dać się ponieść niczym nieograniczonej wyobraźni.

Często pomijamy w opisywaniu epok i dokonaniach artystów sztukę rzeźbiarstwa. A tworzą ciekawą i interesującą gałąź kultury, od starożytności po współczesność.
Cechą najważniejszą, wyróżniającą rzeźbiarstwo od malarstwa jest jej trójwymiarowość. Dzięki niej mamy możliwośc oglądania z dzieła, najczęściej ze wszystkich stron. Rzeźbę wykonuje się różnorodnymi technikami i z różnych materiałów. Najpopularniejszymi są: gips, drewno, kamień czy glina.
Rodzaje kamienia wykorzystywane do rzeźbienia to marmur i piaskowiec. Niestety, by rzeźba nabrała kształtów, należy poddać jej długiemu procesowi obróbki, dodatkowo najlepiej wcześniej przygotować sobie model gipsowy, by wiedzieć, w których miejscach użyć dłuta. Rzeźby w drewnie wykonywane są najczęściej z lipy, jednak tak naprawdę większośc gatunków liściastych nadaje się do obróbki rzeźbiarskiej. Często można spotkać ulicznych artystów, którzy za pomocą dłuta tworzą piękne i efektowne figurki z drewna. Do wykonywania rzeźb metalu używa się np. metody odlewniczej – na wosk tracony.
Początki rzeźbiarstwa mają już w starożytności. Artyści już wtedy próbowali nadawać realne kształty rzeźbionym postaciom. Zachowywali proporcje, dłutem żłobili klasyczne rysy. W renesansie rzeźby tworzył m.in. Michał Anioł, który wzorował się na dokonaniach starożytnych Greków. W tym okresie powstał także nowy styl rzeźby – rzeźba nagrobkowa, której twórcą był Donatello. Natomiast najczęstszymi tematami wykorzystywanym przez artystów była Pieta oraz Dawid. W Rzeźby barokowe są pełne dynamizu i ruchu. Artyści nie ograniczali się do ukazania tylko jednej postaci, potrafili tworzyć rzeźby wielopostaciowe i monumentalne, które zadziwiały lekkością. A współcześnie artyści poddają się wyobraźni, nie jest dla nich ważne dokładne odwzorowania postaci czy rzeczy. Często tworzą instalacje, które zadziwiają oglądających pomysłowością i wykorzystaniem materiału.
Rzeźby są wspaniałym świadectwem rozwoju kultury i sztuki, mimo ograniczeń materiału. A mimo to artyści potrafili uchwycić w nich piękno człowieka i jego duszę, potrafili ukazać dynamikę przedstawianej sceny.

Renesans to epoka, która wiele zaczerpnęła z klasycyzmu starożytności, w wielu dziedzinach jak malarstwo, rzeźbiarstwo czy architektura. Rozpoczął się mniej więcej w XIV wieku, choć dokładna data jest ciągle tematem sporu wielu badaczy, i trwał do końca XVI wieku. Jego kolebką są Włochy, to tam tworzyło najwięcej artystów i oni ustalili trendy i normy, które były stosowane w innych państwach europejskich.
Renesans to epoka, w której religia i sztuka stanowiły jedność, Bóg nie budził strachu, był raczej uważany za stwórcę i artystę (jak pisał Kochanowski w swoich wierszach). Przede wszystkim czczono człowieka jako istotę rozumną. Sztuka stała się narzędziem do poznawania rzeczywistości, odkrywania nowych horyzontów. Ważnym odkryciem w malarstwie była perspektywa, która nadała nowy wymiar obrazom. Stały się one bardziej żywe i realne. Nie przedstawiano tylko scen religijnych, ale także zaczęto dostrzegać piękno życia codziennego, które było uwieczniane na płótnie. Rzeźby, portrety były odzwierciedleniem rzeczywistych postaci, z dokładnym przedstawieniem cieni, próbowano uchwycić prawdziwą naturę człowieka, jego wnętrze i duszę. Jest to epoka, gdzie przede wszystkim artyści starali się przedstawić piękno otaczającego świata. Wszelkie przejawy sztuki są tego przykładem.
Dziełem monumentalnym, które powstawało przy uczestnictwie wielu artystów jest Kaplica Sykstyńska, ze wspaniałymi freskami Michała Anioła (jeden z najwybitniejszych twórców renesansu). Oprócz Michała Anioła genialnym artystami, mistrzami w swej dziedzinie byli Leonardo da Vinci i Sandro Botticelli. Wpływ starożytności widać także w architekturze, zdobiono gzymsy, korzystano ze styli kolumn. Tworzono ogromne kopuły wieńczące budowle.
W kilku zdaniach niestety nie da się opowiedzieć o pięknie tej epoki, o wszystkich artystach, którzy przyczynili się do rozwoju kultury. Wykorzystywano tutaj złote proporcje, za piękno uważano klasyczne rysy, jak i w starożytności. W przeciwieństwie do średniowiecza, renesans próbował łączyć, poznawać, a nie celebrować bojaźń i strach.