Kultura i sztuka

Renesans to okres, w którym tworzyli wybitni artyści. Jednym z nich jest Leonardo da Vinci, wielki humanista, który nie ograniczał się tylko do jednej dziedziny sztuki, nie ograniczał się nawet tylko do sztuki. Łączył kreatywność i matematyczny umysł.
Zaczynał od tworzenia dzieł religijnych, przedstawiających głównie wizerunki Marii np. „Zwiastowanie”, wprowadzając nowatorskie metody i środki wyrazu. Leonardo w początkach swej kariery był nadwornym portrecistom, stworzył wtedy nową technikę – sfumato, którą osiągnął za pomocą miękkich przejść od światła do cienia. Dzięki temu przedmioty znajdujące się na jego obrazach traciły swoją pierwotną sztywność, ich kontury wydawały się bardziej miękkie.
Leonardo stał się mistrzem w operowaniu cieniem i światłem, potrafił ukazać na swych obrazach odmienną porę dnia, jasność i ciemność. Leonardo szukał i tworzył, nie odrzucał dokonań innych malarzy, dlatego też stosował perspektywę, by nadać swoim obrazom większej głębi. Przykładem takiego dzieła jest „Ostatnia wieczerza”, która do dzisiaj wzbudza kontrowersje wśród badaczy i inspiruje pisarzy do tworzenia powieści.
Leonarda można uznać za twórcę wielu nauk technicznych – aeromechaniki, teorii mechanizmów, nauki o częstościach maszyn. Zajmował się teorią widzenia, geometrią i kosmologią. Jako wielki umysł potrafił wykorzystywać swoje talenty, nie ograniczając się tylko do jednej dziedziny. By osiągnąć perfekcję w przedstawianiu ludzkiego ciała, artysta studiował anatomię człowieka, tworząc liczne szkice poszczególnych części ciała.
Kiedy Leonardo rozpoczął życie nieustabilizowane – życie wędrownika, stworzył najsłynniejszy portret, który do tej pory zachwyca swoją genialnością, doskonałym uchwyceniem tajemniczości kobiety. Da Vinci idealnie przedstawił delikatny materiał, wszelkie cienie padające na kobietę. Górzysty pejzaż w tle wzmacnia uczucie niepokoju i niedopowiedzenia.
Bez wątpienia Leonardo da Vinci to wybitny artysta, który przed przełożeniem swojej wizji na płótno dokładnie studiował fizjonomię człowieka, mimikę jego twarzy. Często szukał inspiracji wśród ludzi na ulicach. Nie ograniczał się tylko do portretowania, ale także tworzył freski czy wizerunki postaci religijnych. Jego twórczość i życie było bogate i tajemnicze, które do dzisiaj inspiruje współczesnych ludzi i badaczy.

Renesans bez wątpienia kojarzy z dwoma wielkimi artystami: Leonardem da Vinci oraz Michałem Aniołem. Ten drugi zasłynął między innymi ze wspaniałych fresków w Kaplicy Sykstyńskiej.
Michał Anioł kształcił się u malarza Domenico Ghirlandaio, w późniejszym okresie u rzeźbiarza Bertolda di Giovanni. W obu dziedzinach sztuki jak wiadomo artysta zdobył mistrzostwo. By jego prace wydawały się bardziej realistyczne i prawdziwe, oddawały piękno ciała człowieka, studiował jego anatomię, wykonując liczne sekcje zwłok w szpitalu przy klasztorze Santo Spirito. Jedną z pierwszych rzeźb, który stworzył był śpiący Kupidyn, którego postać idealnie oddawała kanony piękna klasycznego. Dość długo pracował nad kolejnym dziełem – rzeźbą „Dawida”, jedną z najbardziej znanych w dorobku Michała Anioła. Wykonał także kolosalny posąg z brązy przedstawiający ówczesnego papieża. Niestety rzeźba nie dotrwała do dzisiejszych czasów, została zniszczona trzy lata po jego ukończeniu. Michał Anioł także próbował swoich sił w architekturze. Kierował budową Bazyliki św. Piotra, zmieniając całkowicie plany poprzednich architektów. Mimo że pracował nad dnią do końca swojego życia, nie udało mu się jej ukończyć. Jednak dzięki tej budowie zyskał jeszcze większe uznanie i nowych zwolenników. Michał Anioł, mimo że miał wielu pomocników, wolał pracować sam. Wszystkie rzeźby samodzielnie tworzył, wyłącznie w marmurze. Fascynowało go dłuto i powierzchnia, więc często przerywał pracę, by zacząć nowe dzieło. Wyjątkiem, gdzie skorzystał z pomocy było malowanie fresków w Kaplicy Sykstyńskiej.
Wielu prac, których podjął się Michał Anioł nie dokończył, jako że był bardzo popularnym artystą, cieszącym się dobrą sławą. Rywalizował z Leonardem da Vinci o prym w sztukach, które uprawiali. Dzięki ich owocnej pracy możemy podziwiać dobytek obu artystów do dnia dzisiejszego. Jako że renesans był epoką, gdzie artystów fascynowało ludzkie ciało, Michał Anioł nie był wyjątkiem. Jednak już za życia zdobył niesłabnącą popularność, dzięki czemu nie musiał martwić „o jutro”, a skupić się wyłącznie na pracy artystycznej.

Choć zdarza się, ze o tym zapominamy, kulturę tworzą także literaci, pisarze i poeci. Oni w inny sposób pokazują świat, nie za pomocą obrazów a słów. Lecz w jak każdym rodzaju sztuki i tutaj powstają utwory kiczowate, przeznaczone dla masowego odbiorcy. Choć nie można zapominać, że jest wielu ambitnych twórców, którzy dbają o poziom swoich dzieł i wprawiają w zachwyt czytelnika.
Literatura popularna to płytki rodzaj rozrywki. Często w takich utworach, mimo wciągającej akcji, występuje brak logiki pomiędzy poszczególnymi faktami lub brak konsekwencji w nazewnictwie czy zachowaniu bohaterów. Rzadko kreślone są portrety psychologiczne bohaterów, którzy kierują się najniższymi pobudkami, przedstawiane są tu prawdy oczywiste. Taka literatura nie wnosi nic nowego i odkrywczego do kultury. Nastawiona jest na jak największą sprzedaż książek oraz komerializację, tak by trafiła do masowego odbiorcy. Zapomina się, że czytelnik to nie pozbawiony szarych komórek bezmózgowiec, dla którego nie ma znaczenia co czyta.
Był czas, kiedy popularne stały się na całym świecie książki Dana Browna. Jego utwory zawierały szybką i dynamiczną akcję, dlatego też wielu ludzi je czytało. Były łatwe w odbiorze i odprężały. Jednak książki te pozbawione są logiki, bazują na podstawowych wartościach ludzi, nie wnosząc nic do ich życia. Są natomiast kontrowersyjne, poruszają tematy, często uważane za tabu. Po sukcesie Dana Browna, pisarze wychwycili nową modę, więc zaczęto tworzyć w podobnym stylu: poruszano tematy religii ukazując ją w świetle wypaczonym, węsząc na każdym kroku intrygi, tajemnice.
Harlequiny to kolejny rodzaj literatury popularnej, skierowanej głównie do kobiet, które szukają zatracenia w kolejnych romansach wielkich miłościach bohaterów. Pisane są schematycznie, tak by przypaść do serca jak największej liczbie czytelniczek.
Literatura popularna to rynek komercyjny. Wiadomo, czasem potrzebna jest nam prosta rozrywka, pozbawiona symboli i ukrytych znaczeń, jednak nie powoduje ona naszego duchowego rozwoju. Nie jest sztuką w prawdziwym znaczeniu tego słowa, choć ludzie z chęcią sięgają po taki rodzaj ukulturawiania.

Barok to epoka, która zrezygnowała z przekonań renesansu. Choć sztuka taka jak malarstwo czy rzeźba nie popadły w zapomnienie (jak w średniowieczu), wróciła wielka religijność i mistycyzm.
Barok charakteryzował się przede wszystkim dużym przepychem, ozdobnością i brakiem umiaru. Wznoszone wielkie, strzeliste budowle, wnętrza okapywały od złota. Człowiek nie stanowił już centrum sztuki, nie wielbiono jego piękna, artyści dążyli do oddania wielkości Boga. We Włoszech głównym mecenasem był Kościół, który starał się walczyć reformacją i wyznaniami protestanckimi. Dlatego też głównie w budowlach kościelnych widać przejawy epoki barokowej – monumentalne freski, które przestawiały historię chrześcijaństwa jak np. Alegoria misji jezuickich i triumf św. Ignacego znajdujący się w kościele San Ignazio. W baroku nie odrzucono jednak sposobu przedstawiania ciała człowieka, z doskonałymi proporcjami. Nadal chwalono piękno, tyle że teraz musiało wiązać się religią, postaciami świętych itd. Obrazy nadal były dynamiczne, pełne ruchu i mimo doskonałej cielesności sprawiały wrażenie uduchowionych. Dzięki opanowaniu sztuki perspektywicznej malarze barokowi udoskonalili ja jeszcze bardziej – stworzyli wrażenie iluzji, dzięki czemu widz nie był w stanie odróżnić, gdzie kończy się sklepienie kopuły, a gdzie jest to tylko malowidło na suficie.
Oczywiście, jak w każdej epoce, znajdowali się buntownicy, którzy sprzeciwiali się takiemu przedstawianiu rzeczywistości. W baroku był nim Caravaggio, który do mistrzostwa opanował stukę cieniowania, światła. Malarz zrezygnował z iluzjonizmu, który miał tylu zwolenników. Wolał on realizm, dostrzeganie piękna w codziennym życiu, także tym wewnętrznym. Nie bał się pokazać trudu życia ludzi, naznaczonego pracą, dlatego tez zrezygnował ze sztucznego piękna, które promował renesans. Wielki malarz znalazł naśladowców, którzy byli zachwyceni jego sposobem przedstawiania światrm oraz grą światła, co sprawiało, że jego obrazy mimo realizmu stawały się niezwykłe.
To kolejna epoka, gdzie stawiano na rozwój kultury. Powstało kilka dróg, którymi podążali artyści, jednak nadal tworzyli wspaniałe i zachwycające dzieła, które do tej pory chwytają za serce.

Starożytność to epoka, w której wiele dokonano, odkryto. Znana jest z wielu filozofów, wodzów, powstały wtedy wspaniałe budowle, rzeźby, wyroby ceramiczne. I mimo że nie było takiego rozwoju techniki potrafili wzbić się na wyżyny i wydobyć wiele ze swoich umysłów.
Przede wszystkim należy wspomnieć o imponujących piramidach starożytnych Egipcjan. Stworzyli budowle ogromne, bez dźwigów i wszelkich maszyn, które mogłyby przenosić ciężkie kamienne bloki. Największa z nich, Piramida Cheopsa, uznana za jeden z Siedmiu Cudów Świata, mierzy wysokość ok. 146 metrów, a zbudowana jest 2,3 mln bloków, gdzie każdy z nich waży średnio po 2,5 tony. Godny uwagi jest też Sfinks, pomnik przedstawiający lwa z głową faraona. Do tej pory postać ta wykorzystywana jest w kulturze, to ona zadaje zagadki, które potrafią odgadnąć tylko najbystrzejsi.
Starożytny Rzym także nie odstawał od Egiptu, zostały wzniesione takie budowle jak akwedukt czy Koloseum, gdzie odbywały się walki gladiatorów. Lecz Rzymianie nie tylko architekturą mogą się poszczycić, ale także wspaniałymi utworami literackimi (np. Wergiliusza, który tworzył teksty epickie).
Należy też wspomnieć o dokonaniach Greków, którzy tworzyli wspaniałe rzeźby, odwzorowując szczegółowo rysy twarzy (oczywiście upiększając modela). To w Grecji tworzył, Homer, chyba najbardziej znany poeta starożytny, który stworzył znaną wszystkim Iliadę. Greccy architekci stworzyli styl kolum stosowany nawet w późniejszych wiekach – joński, koryncki i dorycki.
Na podstawie wierzeń Greków i Rzymian powstała mitologia, o której cały czas słyszy się w szkole. Była już wiele razy spisywana przez współczesnych, w różnych wersjach, ale oznacza to jedynie, że cały czas inspiruje, poetów, malarzy, rzeźbiarzy.
Chiny, choć były Państwem odizolowanym, także tworzyły własną kulturę, do której przez wiele wieków nie przenikały wpływy obcych cywilizacji. To oni stworzyli, niepowtarzalną budowlę, jako jedyną, widoczną z kosmosu – Mur Chiński, który do tej pory stoi i jest celem dla wielu turystów.
Podsumowując, choć starożytni nie dysponowali narzędziami dostępnymi dzisiaj, umieli wykorzystać umiejętności i wyobraźni, by tworzyć kanony piękna, dali podwaliny renesansowi. Inspirują do dziś artystów, gdyż oni jako pierwsi mieli możliwość ustalać pewne popularne motywy czy zasady moralne.